Xử lý hiện tượng tôm giảm ăn giữa vụ nuôi

Đánh giá bài viết

Giảm ăn là một trong những biểu hiện bất thường phổ biến trên tôm nuôi. Dấu hiệu này có thể xuất hiện trước khi các vấn đề về sức khỏe hoặc môi trường bộc lộ rõ ràng.

Dấu hiệu không nên xem nhẹ

Trong điều kiện nuôi bình thường, lượng thức ăn của tôm thường tăng dần theo tốc độ sinh trưởng. Khi tôm xuất hiện tình trạng giảm ăn hoặc bỏ ăn đột ngột, đây được xem là tín hiệu cảnh báo sớm về những bất ổn trong ao nuôi.

Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp người nuôi chỉ chú ý khi lượng thức ăn giảm mạnh hoặc tôm chết rải rác. Tuy nhiên, ở giai đoạn này, các vấn đề về môi trường hoặc sức khỏe tôm thường đã diễn ra từ trước đó nhiều ngày.

Người nuôi cần xác định đúng nguyên nhân gây giảm ăn để có giải pháp phù hợp .Ảnh: Việt Úc

Tôm giảm ăn không chỉ ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng mà còn làm kéo dài thời gian nuôi, gia tăng chi phí sản xuất và tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch bệnh nếu nguyên nhân không được xử lý triệt để.

Do đó, thay vì vội vàng sử dụng thuốc hoặc các sản phẩm xử lý, người nuôi cần xác định đúng nguyên nhân gây giảm ăn để có giải pháp phù hợp.

Nguyên nhân từ môi trường

Thiếu ôxy hòa tan: Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất khiến tôm giảm ăn giữa vụ nuôi, đặc biệt ở các ao nuôi mật độ cao. Khi hàm lượng ôxy hòa tan thấp, hoạt động trao đổi chất của tôm bị ảnh hưởng. Tôm thường bơi chậm, giảm bắt mồi và có thể nổi đầu vào sáng sớm. Nguyên nhân thiếu ôxy thường xuất phát từ mật độ nuôi cao, lượng chất hữu cơ tích tụ lớn, tảo phát triển dày hoặc thời tiết âm u kéo dài. Trong trường hợp này, người nuôi cần kiểm tra ôxy hòa tan vào các thời điểm nhạy cảm như rạng sáng và ban đêm để đánh giá chính xác tình trạng ao nuôi.

Biến động pH và độ kiềm: Sự thay đổi đột ngột của pH hoặc độ kiềm có thể khiến tôm bị stress và giảm khả năng bắt mồi. Vào mùa mưa hoặc giai đoạn thời tiết thay đổi thất thường, pH trong ao có sự dao động lớn giữa ngày và đêm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tôm mà còn làm giảm hiệu quả hoạt động của hệ vi sinh trong ao. Khi phát hiện tôm giảm ăn, cần kiểm tra đồng thời pH và độ kiềm để loại trừ nguy cơ mất ổn định môi trường.

Khí độc tích tụ trong ao: Khí độc NH₃ và H₂S thường phát sinh từ thức ăn dư thừa, phân tôm và chất hữu cơ tích tụ dưới đáy ao. Khi nồng độ khí độc tăng cao, tôm thường có biểu hiện giảm ăn, nổi đầu hoặc tập trung ở khu vực gần quạt nước. Nếu không được xử lý kịp thời, khí độc có thể gây tổn thương mang và làm suy giảm sức khỏe đàn tôm. Các ao nuôi bước vào giai đoạn giữa vụ thường có nguy cơ tích tụ khí độc cao hơn do lượng chất thải ngày càng tăng.

Sức khỏe tôm gặp vấn đề

Sức khỏe đường ruột suy giảm: Hệ tiêu hóa đóng vai trò quan trọng trong khả năng hấp thu dinh dưỡng của tôm. Khi đường ruột bị tổn thương hoặc mất cân bằng hệ vi sinh, tôm thường giảm ăn rõ rệt. Một số dấu hiệu thường gặp gồm: Đường ruột đứt khúc; Ruột rỗng; Phân lỏng hoặc phân trắng; Tôm ăn chậm hơn bình thường. Nguyên nhân có thể xuất phát từ chất lượng thức ăn, môi trường nước hoặc tác nhân gây bệnh.

Gan tụy suy yếu: Gan tụy là cơ quan đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng như tiêu hóa, hấp thu và dự trữ dinh dưỡng. Khi gan tụy bị tổn thương, tôm thường có biểu hiện giảm ăn kéo dài, chậm lớn và sức đề kháng suy giảm. Trong nhiều trường hợp, sự thay đổi của gan tụy xuất hiện trước khi tôm có dấu hiệu bệnh rõ rệt. Người nuôi nên định kỳ kiểm tra mẫu tôm để theo dõi màu sắc, kích thước và hình dạng gan tụy.

Tôm bước vào giai đoạn lột xác: Trong chu kỳ sinh trưởng, tôm thường giảm hoặc ngừng ăn trước và trong thời gian lột xác. Đây là hiện tượng sinh lý bình thường nhưng dễ bị nhầm lẫn với các vấn đề bệnh lý. Nếu tỷ lệ tôm lột xác đồng đều, môi trường ổn định và tôm nhanh chóng bắt mồi trở lại sau khi lột xác, người nuôi không cần quá lo lắng. Tuy nhiên, cần theo dõi sát để tránh tình trạng thiếu khoáng hoặc lột xác không hoàn toàn.

Do thức ăn và quản lý cho ăn

Thức ăn bị ẩm mốc, bảo quản không đúng cách hoặc hết hạn sử dụng có thể làm giảm khả năng bắt mồi của tôm. Ngoài ra, việc thay đổi thức ăn đột ngột cũng khiến tôm cần thời gian thích nghi, dẫn đến lượng ăn giảm trong vài ngày đầu.

Khẩu phần ăn quá cao hoặc quá thấp đều ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng thức ăn. Nhiều trường hợp lượng thức ăn được duy trì theo thói quen mà không điều chỉnh theo sức khỏe thực tế của đàn tôm. Điều này khiến lượng thức ăn dư thừa tăng lên, làm chất lượng nước suy giảm và tiếp tục tác động ngược đến khả năng bắt mồi của tôm. Do đó, việc kiểm tra sàng ăn thường xuyên là biện pháp quan trọng để điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp.

Khắc phục

Khi phát hiện tôm giảm ăn, người nuôi không nên vội vàng xử lý theo cảm tính mà cần thực hiện từng bước kiểm tra.

Trước hết, cần đánh giá các chỉ tiêu môi trường như ôxy hòa tan, pH, độ kiềm, nhiệt độ và khí độc. Đây là những nguyên nhân phổ biến và thường dễ khắc phục nhất.

Tiếp theo, cần kiểm tra hoạt động bơi lội, màu sắc cơ thể, đường ruột và gan tụy của tôm. Việc bắt mẫu trực tiếp sẽ giúp phát hiện những dấu hiệu bất thường liên quan đến sức khỏe vật nuôi.

Song song đó, cần rà soát lại chế độ cho ăn, chất lượng thức ăn và lượng thức ăn còn lại trên sàng để xác định liệu nguyên nhân có xuất phát từ khâu quản lý hay không.

Chủ động phòng ngừa từ đầu vụ

Để hạn chế tình trạng tôm giảm ăn giữa vụ nuôi, người nuôi cần duy trì môi trường ổn định, quản lý tốt chất lượng nước và kiểm soát lượng thức ăn phù hợp với từng giai đoạn phát triển.

Bên cạnh đó, cần thường xuyên theo dõi sức khỏe đàn tôm thông qua các dấu hiệu như hoạt động bắt mồi, đường ruột, gan tụy và tốc độ tăng trưởng. Việc phát hiện sớm các bất thường sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Khi sức ăn của tôm giảm, người nuôi cần tìm nguyên nhân gây nên sau đó sử dụng các biện pháp khắc phục phù hợp. Giảm ăn gây ảnh hưởng xấu lên sức khỏe của tôm, tôm bị còi cọc, rớt đáy và không thể đạt kích cỡ thương phẩm trong thời gian tiêu chuẩn sẽ làm giảm tỷ lệ thành công vụ nuôi.

Nguyễn An